Het dorp De Kiel is op 1 januari 1942 ontstaan. Op die datum werd grondgebied van vijf gemeenten gevoegd bij de gemeente Sleen. De gemeenten Odoorn, Westerbork, Rolde, Borger en Zweeloo raakten elk een stuk grondgebied kwijt. De noodzaak was gelegen in het feit, dat precies op de punt waar zes gemeenten (en zeven marken) in een punt samenkwamen een woongemeenschap was ontstaan, die in zes burgerlijke gemeenten was gelegen. Hierdoor kon het voorkomen, dat iemand die verhuisde van een woning aan de Noorderweg in de gemeente Borger naar een woning te Ellertsveld in de gemeente Zweeloo, het grondgebied van Rolde (Noorderweg overzijde), Sleen en Odoorn passeerde om uiteindelijk na een wandeling van een minuut of tien in de gemeente Zweeloo arriveerde. Maar er was ook een andere kant: een gemeentelijke veldwachter mocht de grenzen van de gemeente niet over, wat voor stropers natuurlijk eenvoudig was om de wet te omzeilen.
De oudste bewoning betreft een woning op het Ellertsveld, waar al voor 1860 de eerste woning, wellicht een plaggenhut, werd gebouwd. Kort erna volgden woningen in de andere gemeenten, zodat rond 1900 hier al een dorp van 92 woningen was ontstaan. In 1942 waren er 117 woningen en sindsdien zijn er nog vele bijgebouwd.
Omstreeks 1900 werd er een school gebouwd in het Eeserveen (gem. Borger) aan de Borgerweg. Deze school heeft slechts korte tijd bestaan, aangezien de school in 1915 werd verplaatst naar de Brammershoopstraat. In 1938 werd er weer een school gesticht, dat nog steeds wordt gebruikt.
Als we de Groninger krant van 20 januari 1854 mogen geloven, is de stichtingsdag van Schoonoord precies bekend: 16 januari 1854. Immers, in een artikel gedateerd 17 januari 1854 wordt gesproken over de stichting van Schoonoord: Eerst gisteren werd Schoonoord in het aanzijn geroepen.
Volgens de krant verzamelden enige heren, timmer- en werklieden zich, voorzien van wagens met bouwmaterialen, zich midden op het Ellertsveld. Gerekend vanaf het centrum werd het kanaaltraject aangegeven, zodat kon worden begonnen met de bouw van de woningen op een ordentelijke manier. De eerste woning was al spoedig klaar.
Hoewel aanvankelijk helemaal niet duidelijk was, dat de neergestreken bewoners zich definitief zouden vestigen, bleek dat in de praktijk wel het geval. Het dorp groeide en groeide en al snel was er een grote behoefte aan een kerk, een school en medische voorzieningen. De eerste twee werden in 1856 gerealiseerd, al duurde het tot 1866 voordat het kerkgebouw werd gebouwd. Een gereformeerde kerk volgde in 1873. Een vaste medicus op het dorp zou pas in de jaren ’20 van de 20e eeuw verschijnen.
In de tussentijd groeide het dorp: het postkantoor, telefoon, elektriciteit, een tramlijn en auto’s deden hun intrede.
Aanvankelijk was de lay-out van het dorp eenvoudig: een weg en een kanaal kruizen elkaar. De weg ten zuiden van de brug was de weg naar Sleen: de Slenerweg, de weg ten noorden van de weg naar Rolde en heette sinds 1957 Tramstraat. Parallel aan het Oranjekanaal waren vier wegen: de Kerklaan, de Havenstraat, de Brugstraat en de Oude Molenstraat. Rond 1937 ontstond de eerste bescheiden uitbreiding van het dorp aan de weg naar Zweeloo, tegenwoordig bekend als Sportparklaan. Na de oorlog werden tussen deze woningen en de Brugstraat meerdere straten aangelegd met nieuwe woningen, gebouwd door de woningbouwvereniging. Rond 1966 werden aan de noordkant van het dorp een tweede nieuwbouw gebouwd in het kwadrant Oude Molenstraat en Tramstraat.
Schoonoord is een dorp met een levend verenigingsleven: korfbal en voetbal zit de Schoonoorders in het bloed. Ook andere sporten worden beoefend.
Schoonoord en De Kiel zijn niets zonder de inwoners van die dorpen. De bevolking was over het algemeen niet rijk en verdiende de kost als arbeider. Een klein deel van de bevolking bestond uit (kleine) middelstanders: kruideniers, bakkers, smeden, timmerlieden. Ten slotte was een kleine groep redelijk welvarende mensen, vaak verveners met grote hoeveelheden grond en huizen.
Afbeeldingen van Schoonoorders uit de 19e eeuw zijn zeldzaam, ook van de meer welgestelde inwoners. In de eerste decennia van de 20e eeuw werd het langzamerhand meer gemeengoed om zich te laten portretteren door een van de rondreizende fotografen uit Groningen. Vaak gestoken in het beste pak werd het gehele gezin op de gevoelige plaat gezet, staand voor hun woning.
Dit fotoalbum is bedoeld als digitaal fotoalbum voor alle Schoonoorders (en omgeving), zodat de gezichten van reeds lang of recentelijk overleden inwoners niet vergeten worden.
Veel afbeeldingen betreffen gezinsportretten of persoonlijke portretten, maar ook via sportverenigingen, school en kerk zijn afbeeldingen van personen bewaard gebleven.
Geprobeerd wordt op een zo goed mogelijke manier de namen te beschrijven, inclusief de leefjaren. Veel personen dragen dezelfde voor en achternaam en de enige manier om ze van naamgenoten te onderscheiden is hun leefjaren te vermelden. Een enkele keer zal ook de naam van hun vader worden vermeld om diezelfde reden.
Opmerkingen, verbeteringen, nieuwe afbeeldingen en dergelijke kunnen worden verzonden aan foto@alleschoonoorders.nl
Hoewel we van de meeste afbeeldingen wel te horen krijgen wie de afgebeelde personen zijn, lukt het niet altijd om de identiteit direct te achterhalen. Dat geldt ook voor woningen, die al jaren geleden zijn afgebroken.
Wie iets herkent kan dat doorgeven op foto@alleschoonoorders.nl